بديع الزمان فروزانفر
786
شرح مثنوى شريف ( فارسى )
مستفيد اعجمى شد آن كليم * تا عجميان را كند زين سر عليم ما هم از وى اعجمى سازيم خويش * پاسخش آريم چون بيگانه پيش مثنوى ، ج 4 ، ب 3012 ببعد نيز ، جع : معارف بهاء ولد ، طبع طهران ، ج 4 ، ص 228 . معشر الجن : مقصود اين آيهى شريفه است : يا مَعْشَرَ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ إِنِ اسْتَطَعْتُمْ أَنْ تَنْفُذُوا مِنْ أَقْطارِ السَّمواتِ وَ الْأَرْضِ فَانْفُذُوا لا تَنْفُذُونَ إِلَّا بِسُلْطانٍ ( اى گروه پريان و آدميان اگر مىتوانيد كه از كرانههاى آسمانها و زمين بيرون شويد و سر بر زنيد پس چنين كنيد و ليكن از هر جا كه سر بر آريد قدرت الهى را آن جا خواهيد يافت ) الرحمن ، آيهى 33 . مراد ازين آيهى شريفه بعقيدهى بعضى آنست كه از مرگ نمىتوان گريخت زيرا قدرت خداى تعالى بر درون و بيرون جهان محيط است ، گروهى نيز بر آنند كه جز بحجتى الهى و قدرتى مستفاد از حق تعالى ، اسرار آفرينش را هيچ كس معلوم نتواند كرد خواه پرى يا آدمى ، بعضى نيز گفتهاند كه اين خطاب در روز قيامت خواهد بود كه فرشتگان در هفت آسمان پشتا پشت صف مىبندند و كرانههاى آسمان و زمين را فرو مىگيرند و دوزخ را بصحراى محشر مىآورند و خلق از هر سو و بهر جانب مىگريزند ولى راه گريز نمىيابند . تفسير طبرى ، طبع مصر ، ج 27 ، ص 32 ، تبيان طوسى ، طبع ايران ، ج 2 ، ص 641 ، لطايف الاشارات ، نسخهى عكسى ، تفسير ابو الفتوح رازى ، طبع طهران ، ج 5 ، ص 212 ، كشف الاسرار ، انتشارات دانشگاه طهران ، ج 9 ، ص 415 ، تفسير امام فخر رازى ، طبع آستانه ، ج 8 ، ص 30 ، مجمع البيان ، طبع ايران ، ج 2 ، ص 392 ، تفسير كشاف ، طبع مصر ، ج 2 ، ص 426 . درون پيمبران از عشق به خدا و به انسانيت يا مردم ، هميشه در جوش و